Żywienie fretek

Fretka – Mustela putorius puro – jest niewielkim drapieżnikiem z rodziny łasicowatych. Została udomowiona ok. 500 lat p.n.e, a od lat 80 XX wieku staje się coraz bardziej popularna jako zwierzę towarzyszące. Zanim przejdę do omawiania specyfiki żywienia tych małych drapieżników, konieczne jest zapoznanie się pokrótce z budową przewodu pokarmowego. Proces przyjmowania, trawienia, przetwarzania pokarmu zależy w dużej mierze od uwarunkowań anatomicznych.

Uzębienie fretek jest charakterystyczne dla bezwzględnych drapieżników – krótkie, mocne siekacze i długie, ostre kły – ułatwiają odrywanie kęsów oraz mocne, dobrze wykształcone przedtrzonowce i trzonowce – są idealne do miażdżenia tkanek. Nadliczbowe siekacze są bardzo powszechne. Budowa przewodu pokarmowego różni się znacznie od tej, spotykanej u innych zwierząt domowych. Mięśnie przełyku są na całej długości poprzecznie prążkowane. Brak jest silnego zwieracza wpustu żołądka, przez co fretki mogą wymiotować, jednak w przeciwieństwie do innych mięsożerców nie wymiotują w przebiegu zatkania przewodu pokarmowego. Żołądek jest zdolny rozszerzać się w znacznym stopniu i zatrzymywać nawet 50 ml treści na kg masy zwierzęcia. Jelita są stosunkowo krótkie ( 50 % krótsze niż u kota), stosunek długości jelit do długości ciała wynosi 5:1. Tak krótka cewa pokarmowa jest wyrazem silnego przystosowania w drodze ewolucji do wysokoenergetycznego pokarmu, który musi być pobierany często. Tranzyt treści pokarmowej przez przewód trwa 3-4 h. Fretki nie posiadają jelita ślepego – są w stanie przyswajać tylko niewielkie ilości włókna pokarmowego (około 5 %). W wyjątkowy sposób zbudowana jest okrężnica. Stanowi ona jedynie 5 % długości przewodu pokarmowego, nie ma mikrokosmków, dlatego też wchłanianie wody, mikroelementów i witamin jest upośledzone.  W rezultacie choroby biegunkowe są dla nich niezwykle niebezpieczne, szybko dochodzi do odwodnienia i zaburzeń gospodarki elektrolitowej. Nie jest możliwe funkcjonowanie układu trawiennego bez pracy dużych gruczołów – wątroby i trzustki. Wątroba fretek jest stosunkowo duża, zbudowana z sześciu płatów i pęcherzyka żółciowego gruszkowatego kształtu. Trzustka, zbudowana z 2 płatów, przypomina kształtem literę V.

Fotografia : lek. wet. Konrad Marusik

Fretki są ścisłymi mięsożercami, przystosowanymi w toku ewolucji do pożywiania się drobnymi ssakami, ptakami, jajami, żabami, skorupiakami, rybami oraz owadami. Ich pokarm musi zawierać duże ilości tłuszczu, białka z niewielką ilością błonnika i węglowodanów. Fretki w młodych wieku nabierają preferencji pokarmowych, które wraz z wiekiem mogą ulegać tylko niewielkiej zmianie. Niezależnie od przyjętej strategii żywienia warto w młodym wieku urozmaicać pokarm, by w razie choroby lub starości móc modyfikować dietę. Fretki potrzebują wysokowartościowego, łatwo przyswajalnego pokarmu z dużą ilością lekkostrawnego białka. Pokarm powinien zawierać 35-40% białka pochodzenia zwierzęcego. Wysoki poziom białek pochodzenia roślinne (przeważają w tańszych karmach), wpływa na tworzenia się kamieni w pęcherzu moczowym, pogorszenie jakości skóry i futra oraz wolniejszy wzrost szczeniąt. Niska zawartość białka oddziałuje negatywnie na płodność i wzrost zwierząt. Ważnym składnikiem diety są tłuszcze, im zawartość powinna wynosić 20-25%. Nadmiar węglowodanów w karmie jest niepożądany, jest jednym z czynników inicjujących tworzenie insulinomy – nowotworu komórek beta wysp trzustki. W warunkach naturalnych jedynymi węglowodanami przyjmowanymi przez fretki, byłyby te w przewodzie pokarmowych ich ofiar.

Idealnym sposobem żywienia, jest te najbardziej zbliżone do naturalnego. Myszy, szczurki czy pisklęta stanowią kompletny pokarm, dają zwierzętom zajęcie i pobudzają do aktywności. Dla jednej fretki wystarczy od 1 do 4 myszy. Jednak niewielu właścicieli decyduje się na podawanie drobnych ssaków jako podstawy diety. Warto rozważyć podawanie takiego pokarmu jako jej urozmaicenie. Zwierzęta karmowe stają się coraz bardziej popularne i łatwiej dostępne, ze względu na rozwój terrarystyki w naszym kraju. Najczęstszym sposobem żywienia fretek w naszych domach jest sucha karma. Mimo, że na większości jest opis określający je jako pełnowartościowe, tylko nieliczne na polskim rynku nadają się dla fretek. Na ogół brak jest informacji o pochodzeniu białka, jego strawności i jakości. Na polskim rynku jest tylko jedna karma pełnoporcjowa, spełniająca wymagania fretek – Totally ferret. Odstrasza ceną. Jednak lepiej zapewnić karmę nieco gorszej jakości, niż żywić fretkę karmą całkowicie niedoborową –np. parzoną lub surową piersią z kurczaka. Podawanie mięsne bez kości, zaburza stosunek wapnia do fosforu, wpływając negatywnie na układ kostno-stawowy. Niektórzy hodowcą skarmiają podopiecznych komercyjnymi karmami dla kotów. Takie również się sprawdzają, pod warunkiem że są to karmy najwyżej jakości przeznaczone dla kociąt.

Można pokusić się o przygotowywanie karmy w domowych zaciszu. Potrzebny jest dobry przepis i trochę chęci. Mamy wtedy możliwość spełnienia zapotrzebowania naszego pupila.  Przepis na mieszankę mięsno-kostną6:

  • 60 % mięs, głównie jasnych i różowych – królicze, drób, wieprzowina, jagnięcina, baranina żabie uda, w niewielkiej ilości (10-15 %) mięsa czerwone i ciemne – wołowina, cielęcina, konina, dziczyzna
  • 10-20 % kości – korpusy kurze, indycze, kacze, gicze, żeberka lub drobne ssaki/ptaki w całości. Można zastąpić mieszankami mineralnymi (z węglanem wapnia)
  • 15 % podrobów –wątroby, żołądki, ozory, wymiona, nerki, flaki
  • 3 % węglodowanów – owoce i warzywa
11081887_1615778051969650_1283074016_n
DSC_6688

Do takiej mieszanki konieczne dodanie jest (na 1 kg):

  • krew suszona – 20g
  • tauryna – 500 mg
  • sól himalajska – 200 mg
  • algi – 200 mg
  • siemię lniane – 4 g
  • żółtka kurze – 2 sztuki lub 10 jaj przepiórczych

Niezależnie od poglądów i przyjętej strategii pokarmowej winniśmy zapewnić naszym podopiecznym jak najlepsze żywienie.

Literatura:

  1. Katherine E. Ouesenberry, James W. Carpenter: Ferrets, Rabbit and Rodents, Clinical Medicine and surgery, 3th edition, 2012.
  2. James W. Carpenter: Exotic Animal Formulary, 4th Edition, 2013.
  3. Gabrish Karl: Praktyka kliniczna. Zwierzęta Egzotyczne, 2009.
  4. Anna Meredith, Sharon Redrobe: BSAVA Manual of Egzotic Pets 4th Edition, 2002.
  5. Johnson Dan DVM: What veterinarians need to know about ferrets, Exotic DVM vol.8 iss.2.
  6. http://ferretta.pl