Torbiele jajników świnek morskich

Obecność torbieli na jajnikach jest najczęstszą patologią układu rozrodczego spotykaną u świnek morskich. Szacuje się, że występują u 66-75 % samic w wieku od 3 miesięcy do 5 lat. Mają postać owalnych lub okrągłych, regularnych tworów wypełnionych najczęściej płynem. Najczęściej występują na obu jajnikach, natomiast w przypadku torbielowatości jednostronnej, najczęściej zajęty jest prawy jajnik. Obecności cyst towarzyszą często zmiany w macicy – mięśniaki, przerost torbielowaty lub zapalenie macicy. Czasami obserwuje się guzy z komórek warstwy ziarnistej jajnika. Torbiele mają od kilku mm średnicy do 7-8 cm, są pojedyncze lub wielokomorowe.

U świnek morskich większość torbieli pochodzi z sieci jajnika – rete ovarii. Mechanizm nie został do końca poznany, podejrzewa się zaburzenia w pracy pompy jonowej w sieci. Dochodzi do zatrzymania elektrolitów i wody w świetle ślepo zakończonych kanalików. Te torbiele nie są aktywne hormonalnie, wywierają jedynie efekt masy. Uciskają na narządy wewnętrzne- głównie przewód pokarmowy, jajniki, wątrobę, nerki, utrudniając ich funkcjonowanie. Pierwszym objawem zauważanym przez właścicieli jest powiększenie obrys brzucha. Świnki stają się apatyczne, tracą apetyt, może dochodzić do wzdęć lub/i niedrożności przewodu pokarmowego. Spada odsetek skutecznych pokryć, samice rodzą mniej młodych w większych odstępach czasu.  Gdy torbiele osiągają duże rozmiary, poprzez ucisk na przeponę zmniejszają objętość oddechową płuc. Niektóre torbiele, powstałe z przetrwałych pęcherzyków, są aktywne hormonalnie. Produkują hormony płciowe, co objawia się symetrycznymi wyłysieniami po bokach ciała. Niektóre samice stają się agresywne i przejmują zachowania samcze. Nadmiar estrogenów – żeńskich hormonów płciowych, uszkadza szpik kostny. Może rozwinąć się anemia. Torbiele aktywne hormonalnie są zazwyczaj niewielkich rozmiarów.

Rozpoznania opiera się na badaniu klinicznym świnki morskiej. Niektóre torbiele są wyczuwalne palpacyjnie przy omacywaniu jamy brzusznej. By mieć 100 % pewność należy wykonać badanie ultrasonograficzne. Czasami torbiele uwidaczniają się podczas rutynowych zdjęć radiograficznych jamy brzusznej.

Najskuteczniejszą terapią jest ovariohystorectomia – usunięcie jajników i macicy. Ma to szczególne znaczenie, bo zmiany na jajnikach poprzedzają wystąpienie patologii w macicy. Alternatywną metodą jest aspiracja płynu z torbieli przez powłoki brzuszne. Wykonuje się ją u świnek, których stan zdrowia nie pozwala na zabieg. Płyn w takich cystach bardzo szybko ponownie się gromadzi. Po stwierdzeniu cyst produkujących hormony, można pokusić się o terapię farmakologiczną – podajemy wtedy syntetyczne hormony podwzgórza lub przysadki – niestety odsetek wyleczonych zwierząt jest bardzo mały. Brak jest profilaktyki torbieli jajników. Nie stwierdzono zależności między wystąpieniem cyst, a statusem rozrodczym samicy. Nie ma wpływu to czy była kryta i ile razy była w ciąży. Należy rozważyć wczesną kastrację młodych zwierząt, gdy są w dobrym stanie klinicznym. Po usunięciu cyst aktywnych hormonalnie zachowania płciowe ustają, a włos odrasta w ciągu 3 miesięcy.

Literatura:

  1. Katherine E. Ouesenberry, James W. Carpenter: Ferrets, Rabbit and Rodents, Clinical Medicine and surgery, 3th edition, 2012.
  2. Gabrish Karl: Praktyka kliniczna. Zwierzęta Egzotyczne, 2009.
  3. C.G. Richardson: Choroby świnek morskich, 2004.
  4. Bielas W. DVM, Piasecki T. DVM: Torbielowatość jajników u świnek morskich, 2010.
  5. Ruelokke M. DVM: Cystic Ovaries in Guinea Pigs, 2003.
  6. Eatwell K. DVM: Ovarian and Uterine Disease in Guinea Pigs: A review of 5 cases, 2003.